Overig nieuws

Overig (19)

Get Set

De relatie tussen kunstopleiding en sociale professionaliteit is thema van de uitgave Who can afford to be critical? De inleiding begint met de vaststelling dat je als aankomend kunstenaar meteen geacht wordt de wereld te bestormen met je zelfbewuste verbeterprocessen. Maar hoe komt deze houding over buiten de veilige academie in de niet zo veilige maatschappij waar je verondersteld wordt je produkt te slijten. Die je een inkomen moet bezorgen. Het is een problematiek die eigen is aan elke beroepsopleiding, hogeschool/universiteit. In dit geval is het heel specifiek onderwerp geweest van het Information Design masterproject van Afonso de Matos (DAE, Design Academy Eindhoven) in samenwerking met collega’s uit de leergang 2021/2022. 

Kernvraag is, zoals de titel al aangeeft, of je je kunt veroorloven een kritische ontwerper/designer te zijn. Of je je kunt veroorloven maatschappijkritisch werk te maken terwijl je tegelijkertijd de huur van je appartement moet betalen. Op vele academies gaat men er (te) vaak van uit dat de nieuwe generatie designers de wereld gaat veranderen met innovatieve ontdekkingen zonder echter de daarbij behorende contextuele voorwaarden te behandelen of te toetsen. Het zogeheten ‘Critical Design’ gaat maar al te vaak voorbij aan materiële en economische grenzen die de uitvoer van het design beperken. Om deze individuele beperkingen te boven komen stelt Afonso voor om een meer collectieve praktijk uit te oefenen. Maar ook, en hier wordt het echt interessant, pleit hij voor een dubbele oplossing: én ontwerpen én activisme als paralelle praktijk. Vandaar het volgende lange citaat: 

“If we learn to identify not necessarily as creatives who are in charge of putting forward their unique, powerful vision, but rather as mere workers who are bound by many constraints, we might find that through admitting this individual weakness, we could actually build some sort of collective strength. I would like to argue that we, designers, don’t have to be political through our work, if we can’t afford to do so. But this doesn’t mean that we can’t be political about our work. Quite the contrary! Because beyond being designers, we are workers, we are citizens, we are people. Instead of discussing how we can impact society with our designs, we could discuss how we can impact our own field first, one teeming with competition, precariousness and professional insecurity (of which Critical Design itself might be a symptom). Can designers ever gather some form of collective power? What can we gain by building solidarity with other workers, instead of striving to escape capitalism through our individual, “critical” practices?” (https://whocanafford.cargo.site/)

Het thema van ‘kritiek’ en ‘how to be critical’ sluit aan bij het debat rond de relatie tussen de filosofische kritische theorie, de huidige critical theory, het idee van ‘criticality’ en postkritiek. Plus de kwestie in hoeverre hedendaags ontwerpen zich iets moet aantrekken van ingesleten modernistisch avantgardisme of juist moet bijdragen aan een maatschappij in transitie. Een antwoord op de ‘affordability’ van de ontwerppraktijk is bijvoorbeeld te vinden in het nieuwe Manifest van Ketter&Co. Een afwijkende meer toegankelijke invulling van een vergelijkbare term is te vinden in het boek en de site van Ronald en Erik Rietveld: The landscape of affordances: “Affordances are the possibilities for action that the environment offers us.” (https://erikrietveld.com/category/architecture-of-affordances/)

Who can afford to be critical – is een uitgave van Set Margins, het nieuwe publishing house geleid door Freek Lomme. Dit is zijn nieuwe onderneming sinds zijn recente vertrek bij  Onomatopee. Meer info: Setmargins.com


Overig (18)

Drijfhout – Oproep uitnodiging SC06 

Ook op deze pagina het specifieke kader voor bijdragen aan het nieuwe nummer van het SC magazine nr.6. Invitation to submit an english essay on the theme Driftwood.

Titel – Drijfhout – of het belang van de (beeldende) relatie tussen filosofie, kunst, wetenschap met het oog op eigentijdse kwesties en het persoonlijk point of view: schrijf ons! Het wordt een dubbelnummer met twee katernen, de essays als deel 1 en met een apart deel 2, de documentatie van onze collectie. Inzenden vóór 1 februari 2023 naar info@defka.nl. Uiteraard staan we open voor overleg. In april de publicatie tijdens een openbare bijeenkomst/conferentie.



———— ———-

Overig (17)

Proces, inhoud, ‘archiving
Dat archivering van ervaringen naïviteit helpt voorkomen. Door de procesgang van gebeurtenissen op hetzelfde moment te evalueren de mogelijke resultaten beschermen tegen misvatting en tegenwerking. Het zou goed kunnen uitpakken, het zou ook een kenmerk kunnen zijn van goedgelovigheid en het uitblijven van beoogd effect. Veel hangt af van doelstelling en risicoanalyse op de hele lange termijn. 

Realisme en ideaal combineren met vorm en inhoud. In de hedendaagse kunst ligt de nadruk op het affectieve formele proces inclusief de presentatie van tussentijdse resultaten en daarbij de inhoud van het finale werk niet uit het oog verliezen. In een politieke context komt juist het accent te liggen op het tonen van inhoudelijke aard zonder daarbij de transparantie van de formele manier waarop te verdoezelen. In de kunst streeft men naar de integratie van vorm, inhoud, proces en produkt. In de politiek is dat streven minder tastbaar geworden door verdeeldheid in beslissingstermijnen. Waar houdt kunst op en wordt ze politiek?

Twee discussies ter begeleiding van deze vraag. Het Nederlandse kunst/cultuurbeleid legt steeds meer de nadruk op maatschappelijk belang. Ook kunstacademies belijden soms meer vertrouwen te hebben in een sociaal profiel dan in een esthetisch perspectief. Hetgeen gaat wringen zodra de pragmatische vorm van het proces gaat overheersen, zoals in politieke omstandigheden wordt geconstateerd (Paul Scheffer, nrc 17 sept. 2022).

Een vergelijkbare discussie volgde op de Documenta 15 tijdens het KNAW tweedaagse hybride forum (un)Common Grounds*. Verschillende kunstenaars becommentarieerden de idee van collectiviteit en ‘lumbung’. Jonas Staal sprak van een ‘rupture’ tussen twee werelden, tussen de dominante kapitalistische artworld en die van het artistieke solidaire collectivisme. Layal Ftouni vroeg zich af of archivering antagonistich kan opereren. Of een archief tegenstellingen kan bevatten, een meervoudige identiteit om eenzijdigheid te kunnen weren. Hetgeen weer gerelateerd kon worden aan het probleem van alternatieve instituten: hoe deze te ‘framen’. Want hoe je iets formeel brengt lijkt doorslaggevend voor het succes van kritische initiatieven. De rol van de Duitse en sociale media in de discussie omtrent anti-semitisme heeft in dit communicatieve opzicht de inhoud van de Documenta 15 overheerst, zo werd geconcludeerd. 

Dat kunst en politiek een culturele wisselwerking onderhouden kan zijn, maar je mag ook verwachten dat ieder op eigen vakgebied zijn persoonlijke expertise en visie bijdraagt aan het collectief ervaren. Als procedurele gunst geldt transdisciplinair beweeglijk denken, als inhoudelijk doel het aanspreken van een gevoel voor juistheid, dat het gestelde klopt.

* Panel 3: (re)Claiming Identities: Shaping and Framing Archives in an Institutional Context, Knaw ism Framer Framed, Trippenhuis, 24 sept. Nav Documenta 15, 2022. 

———- ———-

Overig (16)

Nature Talks

Nog tot en met 21 augustus in de Fundatie Zwolle. De tentoonstelling Nature Talks gemaakt door alumni van de HK Utrecht. Een mooi voorbeeld van hoe hedendaagse musea de ideeën en research van kunstenaars en kunstenaarsinitiatieven overnemen door ze een museaal omgeving te bieden met een ander publiek. Samengevat gaat het om het concept: in gesprek met de natuur, de natuur praat terug, wat verstaan we, wat leert het ons, hoe kunnen we samen de wereld verbeteren.

We noemen van de 15 kunstenaars enkelen wiens werkwijze iets meer opviel. De installatie van Isabela Verhagen imponeert door de transdisciplinaire mix van muziek (Stach Platenkamp), mechaniek en mode. Wel de suppoost vragen om het even aan te zetten. De objecten van Marije Dijkstra zijn geverfd met friese kleigrond maar zien er ook als sculptuur goed uit. Het project Interwoven van Reitsma&Verheij rond schimmels is ontstaan “vanuit een fascinatie voor wetenschap en natuur”. Jammer dat de geluidseffecten/elektrische bedrading het niet meer deden. Met zijn Project Hortum “onderzocht Pepijn Zuiderveld de achtertuin van zijn studio op wetenschappelijk niveau”. Daarmee sluit hij ons inziens werkmatig heel goed aan bij het archivalische standpunt van DeFKa Research. Ook Trix Berendsen heeft die frisse kijk op wat ze tegenkomt, maar laat – afgezien van de dingen op zich – niets los over haar interpretatie. Een keuze die evengoed waardevol is binnen een kennismakingsproces: een uitnodiging tot gesprek. Valerie van Leersum heeft apart op de bovenverdieping (!) van de Fundatie twee veelkleurige textielwerken voor het raam opgehangen. Het is ontstaan als kleurenstudie van de Noordzee gecombineerd met onderzoek naar “hoe het smeltende water van Antarctica de kleur van de Noordzee beïnvloedt”. Valerie heeft ook meegewerkt aan DeFKa Research SC nr.4, thema Souvenir&Residu.

Deze researchprojecten vonden plaats als tentoonstellingsactiviteit binnen de Future Factory presentaties van het museum. Samenstelling Erwin Slegers, Anke Jongejan, Kelvin Godee. De catalogus kwam tot stand ism Waanders Uitgevers. Isbn 9789462624214. 

———- ——-

Overig (15)

Smoke Notes

Twee jaar geleden ontvingen we de inkjet van Raquel van Haver. Titel: Everywhere I’m from here. Nu kreeg ik per post een nieuw werk, gesigneerd 210, van Gabi Dao. Met uniek geurmerk ! De ‘Smoke Notes’ refereert aan de snuiftabak en de aromatische kruiden “die vanuit kolonies wereldwijd naar Europa gehaald werden”. Het fraaie van deze print is dat de achterkant de vlekken vertoond van de aangebrachte parfum die bestaat uit tabak absolue, cedrylacetaat, Bornafix, timber silk, heliotropex, coumarine, Apo Patchone Coeur, meta Cresol. En dat ruik je. We zijn benieuw hoe die geur in de openbare ruimte tot zijn recht komt. Het is een heerlijke aanvulling op wat we ook als kritische noten kunnen opvatten.

Met dank aan Hard//hoofd.


———- ————

Overig (14)

Kunstpodia

In de publicatie -Kunstpodia: Een internationaal perspectief*- en op het symposium van jongstleden 8 juli onder de titel -Beeldende kunst in het hart van de samenleving- wordt veel gepleit voor kunstpodia. Het Mondriaanfonds heeft hiertoe onderzoek laten doen naar goed geïnstitutionaliseerde instellingen die inmiddels ‘too big to fail’ zijn geworden. Denk aan Wiels, KW Berlijn, Palais de Tokyo.

DeFKa pleit daarnaast met klem voor lokale initiatieven en kleinere collectieven die hedendaags en experimenteel transdisciplinair de eigen tijd in beeld brengen. Ook buiten de grote steden en subsidiemodellen. De marge is het probleem niet, het is wel de erkenning die vaak ontbreekt. Bovendien: waarom als podium afzien van collectief verzamelen?

Het symposium had overigens een interessant forumlid, Jordy Clemens, wethouder cultuur te Heerlen: “De stad moet het podium zijn, waarbij de hele stad fungeert als ecosysteem. Daarvoor heb je een goede infrastructuur nodig van instellingen en podia, maar ook voldoende rauwe randjes, verlaten pandjes en tochtige hoekjes waar zich nieuwe dingen kunnen ontwikkelen.’’ En wat is daarvoor nodig: “Erkenning is van groot belang, zowel op lokaal niveau als landelijk. Daarbij dient verder gekeken te worden dan de usual suspects. Wees trots en spreek het uit!’’ Even later: “We moeten niet vergeten te dromen en het onmogelijke van elkaar te vragen. Immers als je dan de helft krijgt, ben je al een heel eind. Als wethouder zou ik vaker overvraagd willen worden. In de dagelijkse praktijk komen er maar weinig instellingen en kunstenaars langs die dingen vragen die niet kunnen. Het mag allemaal best gekker en groter.’’ Aldus de samenvatting van het Mondriaanfonds (nieuwsbrief, * foto 14 juli 2022).

———— ————

Overig (13)

Archiefdagen 2022

De internationale archivisten instelling, de ICA, houdt jaarlijks een dag of week om de branch en de kennis te promoten, juist ook voor het grotere publiek. Dit jaar, 2022, is dat 9 juni of de hele week van 6 tot 10 juni. In Nederland zijn de landelijke Archiefdagen op 13 en 14 juni in Alkmaar een initiatief van KVAN, dé beroepsorganisatie voor professionals en instellingen in de archiefsector. Belangrijke onderwerpen zijn de ethiek van het archiveren, digitalisering en Artificial Intelligence (AI) https://archiefdagen.nl

Onlangs pleitte Elsbeth Kwant, strategisch adviseur bij de Koninklijke Bibliotheek, voorzitter van de Museumregistratiecommissie en actief in het Netwerk Digitaal Erfgoed, voor een digitaal Nationaal Historisch Museum dat (virtueel) toegankelijker zou zijn dan een werkelijk gebouwd apart museum.

“Op 21 juni lanceert de Nationale AI Coalitie, samen met de werkgroep Cultuur en Media en het NDE, de Nationale AI Cursus voor Creatieve Industrie. Deze gratis cursus maakt je vertrouwd met kunstmatige intelligentie en laat zien hoe je AI kunt inzetten in je werkpraktijk. Dus werk je in een archief, museum, bibliotheek, cultuur- en mediaorganisatie of de creatieve sector? Maak jezelf AI-ready! En meld je aan voor de lancering”. Locatie: Teylers Museum, Haarlem, 15.00-17.00 uur.

Foto: https://netwerkdigitaalerfgoed.nl/activiteiten/dera/

———-————

Overig (12)

De affectieve keer

Op de longlist voor de Socratesbeker 2021 die tijdens de Maand van de Filosofie, straks in april 2022 wordt uitgereikt, staat Gedeelde Angsten van cultuurtheoreticus Rudi Laermans.*

Over angst als een cultuurbepaald gegeven. Niet alleen emotie als een fysiek gevoel maar ook duiding als dubbel teken van gevaar. In deze beschrijving wordt angst een toekomstgerichte affectie waar je je voordeel mee moet doen. Laermans plaatst angst in een sociologisch kader door een sociaal-psychologisch benadering met aandacht voor angstgevoelens ‘in de overdrive’ naast reguliere ingeburgerde methodieken om angsten te managen, te beheersen en te vermijden. Te beginnen met angst voor de angst, het eigen verleden, jezelf als ervaringsdeskundige. Onnadrukkelijke keerzijde van deze zorg om zelfbehoud is aanvaarding en het vestigen van hoop op geluk in de vorm van verandering in perspectief. Dat affectief bevestigen van hoopvol perspectief kan ook een les uit het verleden zijn. Kennis is macht én vreeswekkend reflexief. Waar het op aankomt is: “solidariteit verzwakt angst, ont-angsten doe je niet alleen”. Geen wonder dat aan het eind van het boek gepleit wordt voor kleine, groeiende, hoopverhalen, collectieve initiatieven en verbeelding zoals eerder al geopperd door Philipp Blom en René Boomkens.

Een innemend boek om al rationaliserend de eigen gevoelens onder de loep te nemen. Met een toegankelijk zeer informatief notenapparaat. Laermans heeft duidelijk de regie over zijn onderwerp.

* “Op 23 april 2022 om 16.00 uur, tijdens de Maand van de Filosofie, vindt de uitreiking aan de auteur van het winnende boek plaats. De vijf genomineerden worden geïnterviewd onder moderatie van filosoof Marjan Slob. Na afloop vindt er een feestelijke bijeenkomst plaats, gepresenteerd door voormalige Denker des Vaderlands Daan Roovers, ter ere van het 20-jarig bestaan van Stichting Maand van de Filosofie. Houd de website in de gaten voor tickets en meer informatie.”

https://www.maandvandefilosofie.nl/socratesbeker-2021

Overig (11)

DeFKatern, met beleid

Tussen onze twee hoofdzaken, het magazine en het havenkwartierproject, functioneren dit jaar de overige flitsoptredens en events. Mede in verband met de aanstaande verkiezingen en politiek geïnspireerde culturele kwesties anno 2022, doken we ons archief in. 

Daaruit visten we, ter vergelijking en ter evaluatie na zoveel jaar en nog meer inspanningen, de zeer toepasselijke Defkaternen. Dat zijn een soort nieuwsbrieven maar dan nog steeds schriftelijk, op papier! Hieronder de foto met de uitgave van januari 2008 waarin aandacht voor oud en nieuw cultuurbeleid, het DeFKa-concept voor een interdisciplinair cultuurverzamelgebouw, de agenda, het thema Kunst&Nietkunst en een verslag van een lezing door Joke Hermsen met Jaap de Jonge rond het thema ‘kunst en ethiek’. Plus aandacht voor Chinese cinema.
Kies maar. Sommige dingen blijven wenselijk: “Una Vuelta creativa”. Daarom!”


Overig (10)

Poëzieweek 2022
Thema van De week van de Poëzie is Natuur. Een beetje voor de hand liggend maar het zal ook niet meevallen elk jaar een nieuw onderwerp te verzinnen. De maand van de Filosofie had vorig jaar ook Natuur als thema. Maar het onderliggende motto klinkt in de woorden van Ramsey Nasr wel fris: “bloesemingen en overvloed”. Nasr schreef het poëziegeschenk op basis van de brieven van Vincent van Gogh. Op de site van ons collega-archief staat een commentaar waaruit het volgende citaat “Het poëziegeschenk ademt meer de nervositeit van Van Gogh dan het thema van de Poëzieweek 2022 beloofd: Natuur”.

Dat de Natuur onder druk staat, en daardoor ook weer erg in trek is, mag evident heten. We kunnen ons met geluk nog verlustigen aan simpel groen. Het zal echter heel veel moeite kosten om in eenzelfde trance te geraken als de oude natuurlyrici of de bucolische, panreligieuse, romantici. Vandaar dat de tegenwoordige natuurdichter ook wel verschijnt als klimaatdichter of milieuactivist. 

Hoewel geen van drieën, blijft schrijver Peter Verhelst trouw aan zijn eigen absurde natuur, zoals blijkt uit zijn nieuwe boek Lichamen (jan. 2022). Een boek waarin men gerust mag zwelgen in of tussen natuurlijke en ‘tegennatuurlijke’ beeldrelaties. Verhelst nodigden we uit om in Assen een voordracht te houden tijdens deze poëzieweek. Helaas werd de uitnodiging door de uitgever niet verwerkt, mogelijk vanwege nog heersende covidmaatregelen of vanwege drukte; omdat Verhelst ook winnaar is van de Constantijn Huygens-prijs 2021. We gaan dit binnenkort goedmaken. De uitreiking van de prijs is vanaf 10 februari te zien op literatuurmuseum.nl.

*uit Lichamen, Peter Verhelst, 2022
Week van de Poëzie duurt van 27 januari – 2 februari 2022


Overig (9)

Aanwinst okt/nov 21 
De volgende uitgaven zijn recent aangeschaft of, als dankbaar resultaat van een bezoek, met uitdrukkelijke toestemming meegenomen. Aangeschaft is de catalogus van Alfraji ter gelegenheid van zijn imposante tentoonstelling in Kunsthal Kade Amersfoort. Zijn werk bestaat uit heel veel tekeningen en animaties, veelal gerelateerd aan zijn herinneringen aan Bagdad. Sommige van deze animaties werden in deze tentoonstelling gepresenteerd als een filminstallatie.

Het boek De wereld als verschijning, Fenomenologie van de 20ste eeuw, geschreven door Corijn Mazijk hebben we gekocht omdat het een mooi overzicht geeft van de geschiedenis en het waarom van de actualiteit van de fenomenologie. Corijn heeft bovendien eerder bij DeFKa een bijdrage geleverd aan het project Universalisme.

Van de uitgeverij Petrichor betrokken we de dichtbundel ‘wuivend en buigend’ van Hansko Visser, een “poëtica in radikaal kontrapunt”. De bundel bestaat uit een 20tal gedichten met plaatjes van tekeningen die op de bijbehorende pagina’s geplakt kunnen worden dankzij de meegeleverde lijmstift. Ook Hansko heeft eerder bijgedragen aan het programma van DeFKa. Als muzikant tijdens een performancefestival en als radio-medewerker met geluidsdocumentaires.

Meegenomen

Bij een persbezoek aan het Boijmans van Beuningen Rotterdam kregen we van de Rabo-medewerkster de krant van Arno Hendriks mee die hij uitgaf als onderdeel van zijn artist-in-residence aldaar. 

Bij een excursie naar de Weserbrug konden we een manifest in fotokopie meenemen van de kunstenaar Zoe Leonard waarin zij uitlegt waarom zij de presidentiële kandidatuur (1992) van “the queer poet Eileen Myles” ondersteunt: I want a dyke for president …”. Overigens tegelijkertijd, eind oktober 2021, zagen we daar tevens de tentoonstelling van kunstenaar-archivist Peter Piller die zich heeft toegelegd op het archiveren van boeken. Hieruit bleek een bijzondere interesse in kunstenaarsuitgaven en vooral een specialistische kijk op ‘rafelranden’ tijdens zijn “peripheriewanderungen”.


Overig (8)

Opening MVRDVHNI

Tijdens de persbijeenkomst op 1 november maakten we deze video. Aan het begin een interview met Behrang Mousavi, Hoofd Collectie van Het Nieuwe Instituut. Onderwerp: over verzamelen en archiveren. Daarna impressies van de rondleiding met een toelichting op het digitale archief van architectenbureau MVRDV. Kernwoorden hierin zijn ‘toegankelijkheid’ en ‘bruikbaarheid’.

U kunt ook zelf aan de slag tijdens de tentoonstelling – The Living Archive of a Studio – die duurt van 6 november tot  4 september 2022.

Overig (7)

Spread Verspreid

Nu een video-impressie van SPREAD Zinefest, een samenwerking tussen “art stages SIGN and Het resort and Floor van Meeuwen” voortkomend uit een gezamenlijke interesse in DIY cultuur en de noodzaak van irreguliere initiatieven. Het is een terugkerend festival dat zich richt op eigen uitgaven, boekjes, tijdschriften, zines en ander drukwerk. In 2021 voor de derde keer. Verspreid over drie locaties in Groningen Stad, met allerlei activiteiten, lezingen, workshops, “a meaning market, meaning library, events, interventions, incl. digital pendants.” Ook de DeFKa Research magazines waren vertegenwoordigd in de Library Display.

Met dank aan Marie-Jeanne, Ron, Floor, Lola en Cezara.

Overig (6)

‘De natuur was hier’ en om daarin te kunnen verblijven is culturele herbezinning daadwerkelijk nodig. Dit Natuur-thema van de Maand van de Filosofie 2021 versterkt de vraag naar persoonlijke consequenties. Kernbegrippen in dit proces zijn transformatie en gemeenschappelijkheid. Immateriël rendement en verbeelding. Algemeen welzijn en digitalisering. Ga er maar aanstaan. La Transicíon común. Meer altruïsme, minder concurrentiestrijd. Meer aandacht voor ethiek in cultuur, minder voor succes in economie.

Philipp Blom heeft het over de huidige “geestbeving” analoog aan de culturele omwenteling sinds de aardbeving in Lissabon 1755. Deze gebeurtenis zou kunnen gelden als begin van de verlichte dominantie door dwangmatige vooruitgangsgedachten. Een mentaliteit die uitmondt in het prioriteren van ‘de (liberale) markt’. In zijn constatering, dat ook nu na een bank- en coronacrisis er een mentaliteitsverandering plaats heeft gevonden die een transitie opeist, legt hij het accent op de verbeelding. Kunst en kunstenaars kunnen een toekomstvisie verhelderen, voorstelbaar, begrijpelijk en uitvoerbaar maken.

Bruno Latour heeft daar ook al op gewezen in zijn pleidooi voor het ‘sublieme’, voor de Gaia-theorie en in zijn betrokkenheid bij de klimaatcontroverses. Zo van: en wie draagt wat bij aan die totale transformatie? Kan het ook via decentrale autonomie, in fases, fragmenten, lokaal? Zie zijn initiatieven ten aanzien van SPEAP, “experimenteren met kunst en politiek”. Hier oppert zich zoals vaker de vraag naar de uitvoering, in alle revolutionaire pacifistisch gelijkwaardige redelijkheid. Hoe nu verder + dit vorm te geven. In academia, gemeenteraden, ateliers en keukentafels.

*Philipp Blom, Het grote wereldtoneel, over de kracht van de verbeelding in crisistijd, 2020. DeFKa Research programmeert tijdens de Maand van de Filosofie 2021 in April een informele ontmoeting op landgoed Overcingel, tegenover station Assen.

Overig (5)

Kosmische komedie

Zijdelings in aansluiting bij het in april 2021 gepubliceerde nummer DeFKa Research SC 03 met het thema Humor, Ironie, Parodie, hierbij aandacht voor het nieuwe boek van Frank Westerman.

Het nieuwe boek van Westerman, De Kosmische Komedie, ligt in de lokale boekhandel niet alleen bij de afdeling literatuur, maar duidelijk zichtbaar ook op de tafel wetenschap/non-fictie. Het getuigd van een transdisciplinaire aanpak karakteristiek voor de werkwijze van de schrijver. Westerman schakelt soepel tussen anekdotische en historische gegevens die hij vervolgens vermengd met een verdiepende referenties ontleent aan eigen onderzoek of wetenschappelijke onderbouwing. In de kosmische komedie gaat hij, een reislustige researcher met journalistieke gaven, op pad om te achterhalen hoe de mens eventueel een buitenaardse ervaring zou kunnen realiseren. Denk bijvoorbeeld aan de eerste ruimtesprong van Leonov in 1965. “Mijn Spaceboek, zeg ik, moet gaan over het ultieme reiken, het reiken naar het onbereikbare, de sterren” (p.32). Waarom zou je, waarom zou men, dat eigenlijk zelf willen? Tegenwoordig, met al onze technologie, culturele ontwikkeling en klimatologische problemen? Daarover handelt dit boek met vele geestige omzwervingen en sociaalkritische tijdsprongen in een overigens opgewekte stemming, mede in vergelijking met zijn goddelijke evenknie, Dantes komedie.

In een persoonlijk nawoord vertelt Westerman het boek grotendeels geschreven te hebben in zijn ouderlijke woning te Assen. De stad die tevens een bescheiden rol speelt in het verhaal. Assen en het nabij gelegen Westerbork zijn trouwens twee plaatsen die ook bij de schrijver Marcel Möring Danteske vormen kunnen aannemen.


Overig (4)

Tweestrijd.
Boekenweek 2021
Stellingen over Ambiguïteit en Tegenspraak: “Zin in wording”

1- Balans. We zouden de veranderende verhouding tussen schijn en werkelijkheid als intrinsiek ambigue kunnen betitelen. De kunstenaar bekleedt nu een ambigue positie waarin hij de ene keer zich als publiek figuur met sociaal-politieke zingeving bezighoudt en de andere keer zich engageert als relatief autonome kunstenaar. Die ambiguïteit toont zich soms treffend op die momenten waarop de kunstenaar juist met humor zijn rol en visie presenteert. Niet verwonderlijk dat daarom in de cultuurkritiek gerefereerd wordt aan kunst en cultuur als ‘spel’ met verwijzing naar het centrale begrip in Huizinga’s cultuurtheorie. Een spel dat winnaars en verliezers kent. Of een evenwichtsoefening. (1a)

2- Ambiguïteit. Dat woorden en zinnen meerdere betekenissen kunnen hebben is een eigenschap van onze natuurlijke taal en wordt wel ambiguïteit genoemd.(2a) In communicatie met anderen moet deze ambiguïteit zoveel mogelijk worden vermeden om op die manier zo eenduidige mogelijk te kunnen zijn over de betekenis van onze uitdrukkingen. Wanneer iemand ons iets duidelijk wil maken maar de betekenis staat ons niet direct duidelijk voor ogen, dan zullen wij, indien we oprecht proberen hem te begrijpen, hem verzoeken het nogmaals uit te leggen, en vooral met een duidelijker woordgebruik.
De vraag die we ons daarbij kunnen stellen is of deze ambiguïteit altijd een negatief effect heeft bij het verkrijgen van de betekenis van een uitdrukking of dat het ook zo kan zijn dat ambiguïteit juist een positieve rol kan spelen in taal.

3- Esthetiek. De werkelijkheid is altijd voor tweeërlei uitleg vatbaar. Mijn waarneming lijkt op die van jou maar is toch weer anders en verandert ook in tijd. De tweestrijd tussen emotie en verstand, tussen gevoel en ratio, is niet eenduidig af te tekenen. Het analoge conflict tussen roes en engagement is ambigue en ambivalent. Ze kunnen tegenstrijdig zijn én wederzijds in elkaar overgaan, opgaan als synthese. Ze kunnen op zich zelf staand zowel positief als negatief ervaren worden.
De esthetiek is gebaat bij een evenwichtige afwisseling en opleving van schijnbaar tegenstrijdige impulsen. Het is namelijk goed mogelijk dat er groter tweestrijd ontstaat  tussen bepaalde innerlijke gevoelens, dan tussen die gevoelens en de meer verstandelijke reflectie.

4- Paradox. De wereld is ambigue omdat het algemene taalgebruik, dat die wereld toegankelijk maakt, zich daartoe leent. Deze wereld staat open voor meerdere betekenissen die veel op elkaar lijken. Vanuit verschillende culturen en achtergronden komen daar ook nog eens verschillende begripkaders bij die een betekenis van meerdere interpretaties voorzien. Het kiezen tussen deze betekenissen kan soepel verlopen, maar leidt vaak genoeg tot strijdige waarden. Het is voor de beschouwer prettig positief te reflecteren op een strijd tussen twee betekenispolen, bijvoorbeeld noord en zuid, these en antithese, maar vaak genoeg wordt gestreden en gepolemiseerd tussen meerdere partijen met ieder een eigen waardebepaling.
Het is de kunstenaar en de filosoof die deze partijen probeert in hun waarde te laten en als resultaat te bewaren, te herwaarderen. Als tweestrijd een innerlijk conflict is, nodigt het ons misschien uit het hoofd erbij te houden. Zodat: “de wereld van allen wordt.” (4a)

Noot 1a)Monika Bartholomé in Kunstforum I, 1992, p.96; 2a) Petra Den Otter, Het ware belang van ambiguïteit, 2011. 4a) Maurice Merleau Ponty, Lof der wijsbegeerte, 1953/2014, p.91; De traditionele maartse boekenweek is verplaatst naar zomer 2021. Duur video: 3’12.


—————




Overig (3)

Poëzieweek 2021.
Ter gelegenheid van de Week van de Poëzie publiceert DeFKa Research TV een poëzievideo op youtube. Deze poëzieweek duurt van 28 januari tot 3 februari 2021 en vindt plaats in Nederland en België. Het thema dit jaar is ‘Samen’. “Poëzie verbindt en voedt ons, inspireert en brengt ons samen”.

‘SamenStork’, de video.
Martin Hiemink vertelt hierin over Jan Fabricius, die 150 jaar geleden in Assen werd geboren, en leest een boeiend fragment voor.  Esmé van den Boom, winnaar van het Hendrik de Vriesstipendium 2019, leest voor uit eigen werk, de bundel Eigen Kamers. Adrie Krijgsman, publiceerde onlangs het boek De Eerste Golf en draagt heel recente gedichten voor, zoals ‘Avondklok’. Gert Wijlage refereert aan de beweging van klimaatdichters middels een gedicht van Arthur Lava uit de bundel: Klimaatdichters (2020), Zwemlessen voor later. De video duurt 16 minuten en is te vinden met de link: https://m.youtube.com/watch?v=OXaeemegAKE

Toelichting.
DeFKa Research, voorheen gevestigd aan de Venestraat en Gedempte Singel, is sinds eind vorig jaar verhuisd naar de Storkweg 2c in Assen. Zoals gewoonlijk op afspraak te bereiken via het bekende emailadres info@defka.nl. DeFKa Research beziet research als een open, intellectuele, onderzoekshouding in een conflictueus veld met culturele opties en objecten. Meer informatie over de DeFKa activiteiten zie defkaresearch.com alsmede het magazine DeFKa Research SC. Oudere videoclips, over kunst en architectuur, zijn nog steeds te vinden op youtube onder http://www.smahk.nl/wordpress/radiofotos/ 

Sinds 2020 spant DeFKa Research zich in om door het samenwerkingsverband genaamd CAMPIS een nieuwe impuls te geven aan het idee van een internationaal  Centrum voor Hedendaagse Kunst. Daarnaast beschikt het over een filosofische denkkamer onder de naam Metaforum Assen en worden stedenbouwkundige blogs verzorgd voor  https://cerclemeudon.wordpress.com


Overig (2)

Aan de Collectie zijn de volgende uitgaven toegevoegd: Freud, over het Onbehagen in de Kultuur, Sloterdijk over Licht en Geluid, Eisinga’s Maatschappelijke Ladder, Tammo Schuringa/Marieke met Etalagegeluk, Nr. 38 van Uitgevers 99, met gelijkgenummerde piëzografie/collage van Schuringa en Humorologie van Martijn Veerman.

Waarom?

Omdat Freud een cultuurtheorie verduidelijkt op grond van een psychologie in wording, niet op oppervlakkige, veralgemeende, verschijnselen. Het onbehagen van de titel slaat op de altijd aanwezige worsteling om mens te worden, te ‘individueren’.

Omdat Sloterdijk probeert op een eigentijdse manier kunst te theoretiseren als een medium dat zich ondanks allerlei gespecificeerde context toch weet te onttrekken aan rationaliteit. Hij citeert in deze Nietzsche.

Eisinga omdat hij zijn eigen werkmethodes bespreekt en daarbij geen blad voor de mond neemt in zijn evaluaties, zijn zelfkritiek. Een fraai voorbeeld van research,  van praktijkonderzoek.

Schuringa/Rijneveld vanwege hun samenwerking en omdat Schuringa een mooie reeks collages heeft gemaakt (daarmee aansluit bij ons eerste nummer SC01 over Montage) en geinspireerd zijn op Rijnevelds rijke poëzie die aanspreekt vanwege de zintuiglijk-esthetische toonvoering. Humorologie omdat we bezig  zijn met ons derde nummer SC03 met het thema Humor, Ironie, Parodie. 

Schrijf ons! Info@defka.nl

P.S. over Raquel van Haver is een film gemaakt door Bibi Fadlalla, titel: Raquel van Haver – De vrouwen van mijn land, NTR Het Uur van de Wolf, zaterdag 28 november, NPO 2, 23.15 uur. En gerecenseerd door Walter van der Kooi, deGroene, 28 november 2020.

Overig (1)
Zojuist ontvangen. Eindelijk! De inkjet van Raquel van Haver. Titel: Everywhere I’m from here. Formaat a4, nr. 975 en gesigneerd aan de achterkant Ra. Het bijgeleverde certificaat is gedateerd 30 juni 2020. Ook bedoeld ter ondersteuning van het digitale magazine Hard//Hoofd, maar extra interessant omdat “Van Haver maakte een collage van foto’s uit het archief van Hard//Hoofd en van de stadse omgeving”. Als zodanig sluit dit stuk goed aan bij het thematisch archiveren dat uitgangspunt is van ons magazine DeFKa Research SC.