Strax – Poëzie

In de komende Week van de Poëzie 2020 presenteren wij op vrijdag 31 januari een poëzieavond van 7-9 uur, met voordrachten van Martje Wijers, Justin Westera en Bert Struyvé. De muzikanten zijn Erwin Reinders en Sjoerd Brouwer. We kozen voor deze avond als titel STRAX dat verwijst zowel naar het huidige thema van de week – De toekomst is Nu – als naar het verleden waarin DeFKa onder dezelfde titel in de septembermaanden vijf keer een buiten-performanceweekeind organiseerde in de periode 2004-2008. Zie hiervoor defka.nl: Historie.  Adres: Gedempte Singel 11, Assen.

A7B03DB8-EB7A-45AA-9DBA-5717B6959F7E

 

 

 

 

Erkend talent

Wij feliciteren de beeldend kunstenaars Klaas Hendrik Hantschel en Wim Warrink met hun Werkbijdrage van het Mondriaanfonds. Hantschel werkte mee aan het project en de publicatie Universalisme dat we in het Drents Archief presenteerden in april 2019. Warrink exposeerde zijn geluids-installaties bij ons in het SMAHK van 17 september tot en met 15 oktober 2017. Hiervan maakten we een mooie clip voor het archief.

Ook feliciteren wij Iduna Paalman met de Vk-nominatie ‘literair talent van het jaar 2020’ en de publicatie van haar dichtbundel: De grom uit de hond halen. Paalman droeg haar gedichten voor bij ons in de boekhandel tijdens de week van de poëzie op 31 januari 2018.

 

 

Twintig in 21

In het nieuwe jaar beginnen we met de redactie van het nieuwe magazine DeFKa Research SC. Deadline voor inzendingen is 15 januari. Thema van het eerste nummer is Montage. Voor inlichtingen: info@defka.nl

Op vrijdag 31 januari organiseren we een poëzieavond met onder anderen Martje Wijers en Justin Westera; in Boekhandel Van der Velde, Assen.

Van 30 januari tot en met 5 februari is het de nationale PoëzieWeek met het thema ‘De toekomst is nu’.

De komende tijd gaan wij weer ons best doen om u een mooi programma te bieden en zullen ons opnieuw inzetten voor de hedendaagse kunst in Assen. Daarbij werken we samen met o.a. MetaForum Assen en de initiatiefgroep De Nieuwe Kunsthal.

A41838A2-2E7A-4DBE-B152-4930F5EC98CE

 

 

 

 

Last en Lust

In 2012 organiseerde DeFKa samen met LAPS-Rietveld Academie een debat onder de titel Investigations 2. Onder meer sprak daar Jonas Staal over zijn engagement in relatie tot PHD-artistic research. Het ging over het maken van kunst dat zeker niet weggezet kan worden als alleen maar ‘een kritische theorie’. Datzelfde jaar publiceerde Gijs van Oenen een artikel over Habermas in DWR 155 waarin hij de mogelijkheid van een ‘metaverhaal’ behandeld door het relativerend postmodernisme van Lyotard af te zetten tegen het open discussieformat van Habermas. Een jaar eerder publiceerde Gijs van Oenen ook al in DWR (152) een artikel over ‘cultureel activisme’ waarin hij reeds de termen “interactieve metaalmoeheid” en “geslaagde emancipatie” hanteert. Termen die hij in breder verband weer in zijn recente lezing (2019) gebruikt om duidelijk te maken dat onze democratische ontwikkeling en verworvenheden een continue proces inhoudt maar tegelijkertijd ook een soort beslag, een culturele ‘belasting’, legt op onze maatschappelijke aanwezigheid. Hetgeen leidt tot zijn vraag naar hoe dynamisch, veelzeggend en vooral hoe kwalitatief effectief is democratie nog als interactief systeem naast onze dagelijkse leefwereld. Van Oenen constateert dat de hoeveelheid aan- en inspraken van ‘tegenpublieken’ alleen maar toeneemt, vaak ook gestimuleerd door een faciliterende overheid. Zelf vraagt hij zich af of de verplichting tot interactie misschien eerder dwangmatig is dan positief participerend en bespreekt zogezegd de optie naar een meer vertrouwenwekkende relatie van persoonlijke leefwereld met de maatschappij: het democratisch systeem. Hierbij zouden we dan ook kunnen accepteren dat technologische ontwikkelingen als algoritmische datamining eerder kennisverrijkend zijn, meer keuzes offreren, dan vrijheid- en cultuurbeperkend.

De historische kern van zijn betoog verknoopt de democratisering met de (vermoedelijke, genaderde) voltooiing van emancipatie. Institutioneel vooral sinds de 18e eeuw vooruit geholpen door informele openbare bijeenkomsten naar het voorbeeld van culturele locaties: theater, koffiehuizen, kunstkritieken. Filosofisch gezien concentreert Van Oenen zich op het vrije, niet-hiërarchische, gesprek en het dialectische discours zonder daarbij een definitieve begrenzing van normen en waarden aan te geven. Doe je dat wel, ligt het (risico) voor de hand dat je alleen het eigen gelijk beoogt te bereiken. Het is voor hem blijkbaar dé taak van de filosoof om altijd de keerzijde van de geschiedenis te kunnen objectiveren. Daarin is hij in zijn publicaties aantoonbaar consequent. Wat betreft het cultureel activisme schrijft hij bijvoorbeeld in 2011 dat “Mij zou het dus liever zijn als de kunst ons een middel tegen de emancipatiedrang zou kunnen leveren, bijvoorbeeld met werken waarin overidentificatie uitdrukking geeft aan ‘overemancipatie’.”

In een later stuk waarvoor het werk van Jonas Staal de directe aanleiding is, behandeld hij eveneens het systeemkritische functioneren van de geëngageerde kunstenaar. Wat is ‘de vrije rol’ van de hedendaagse kunstenaar nog, hoe bezien we het communicatieve handelen van de kunstenaar in het licht van zijn geëmancipeerde functioneren, binnen én buiten bestaande politieke systemen? Van Oenen is tamelijk behoedzaam in zijn conclusie: “De kunstenaar als ‘cultureel werker’: een educator, agitator en organisator die het symbolische universum van de niet-erkende staat ten tonele voert [enacts and performs].  Dat lijkt me de eigenlijke rol van Staal. Politiek ‘radicaal’ is die rol niet, want ze wordt vooral binnen de kaders van kunstinstellingen vertolkt en kunst kan in principe een waaier aan politieke doelen dienen. Maar zij is wel principieel dienstbaar aan de strijd van de statelozen, en dat is naar mijn idee de enige rol die Staal werkelijk ambieert.” Concreet ging het hier om Staals’ beeldende inzet voor Rojava, Syrië. Het is niet moeilijk om te moeten vaststellen dat dat experiment ter plaatse door internationale ontwrichting nu onder vuur ligt. De fatale tegenstelling tussen het artistiek opereren binnen ‘de kaders’ en daarbuiten is in hun dialectische wisselwerking, ook in dit geval inherent aan en een direct gevolg van, kunst als symbolische orde.

Noot: Gijs van Oenen, lezing 22 november 2019, Metaforum Assen; Gijs van Oenen, Overspannen democratie, 2018; DWR: De Witte Raaf, nrs. 152, 155, 176; Investigations 2, DeFKa/LAPS-Rietveld, 2012; Documentatie: Collectie DeFKa Research.

 

 

Lezing Gijs van Oenen

Op vrijdag 22 november 2019 om 20.00 uur geeft Gijs van Oenen een lezing in Podium Zuidhaege, Zuidhaege 2, Assen.

De titel luidt ‘Emancipatie en democratie: van lust tot last?’

Entree € 10,00

Opgeven: info@metaforumassen.nl

Zie: metaforumassen.nl

Het betreft een Lezing in het kader van de November Filosofiemaand Assen.

 

Emancipatie en democratie: van lust tot last?

Hebben we meer democratie nodig? Betere democratie? Bijna iedereen zegt: Natuurlijk! In de lezing betoogt Gijs van Oenen het tegendeel. We zijn onszelf aan het overladen met democratie. We verwachten er te veel van en het eist te veel van ons. Er ontstaat een overspannen democratie met burgers die burn-out raken. De reden is niet dat democratie iets slechts is, of dat moderne burgers falen. Democratie is juist een succes en zowel burgers als bestuur willen zich er tegenwoordig volledig voor inzetten. Maar juist omdat we ‘alles uit de democratie willen halen wat erin zit’, wordt deze ons te veel van het goede en gaat zij ons opbreken. We moeten ons daarom afvragen waarom we zo in de ban zijn geraakt van democratie. Wat doet het met ons en waar leidt het toe? Het antwoord op zulke vragen voert ons naar de filosofische oorsprong van de moderne democratie, die is gelegen in het streven naar emancipatie van alle mensen. Emancipatie betekent dat iedereen zichzelf mag bepalen en niet afhankelijk is van bevoogding of betutteling door anderen. Nu de emancipatie op veel fronten is verwezenlijkt, dienen zich onbedoelde en onvoorziene gevolgen van dit succes aan: nu moeten we onszelf ook gaan bepalen. De mogelijkheid van zelfverwerkelijking, ooit een wenkend nieuw perspectief, wordt nu mede een drukkende last. Iets dergelijks geldt voor de democratie, die we immers kunnen zien als de politieke implicatie van emancipatie. Deze analyse leidt tot een prikkelende diagnose van de ‘democratische vermoeidheid’ van de moderne mens: hij dreigt te bezwijken onder zijn eigen emancipatoire en democratische ambities.

 Gijs van Oenen is universitair hoofddocent aan de Erasmus School of Philosophy, Erasmus Universiteit Rotterdam. Daar richt hij zich op politieke en sociale filosofie, rechtsfilosofie en filosofie van mens en cultuur.

DeFKa Research participeert in de organisatie van de Metaforum activiteiten.

 

 

Sandberglezing 2019 geannuleerd

De 15e Sandberglezing die Arno van Roosmalen op vrijdag 8 november in het Drents Archief zou houden is wegens ziekte helaas geannuleerd.

Ook de forumdiscussie over archivering is hiermee komen te vervallen.

 Wel zijn wij van 12.00 tot 15.00 uur in het Drents Archief aanwezig om informatie te geven over ons nieuwe tijdschrift DeFKa Research SC. De introductie van ons nieuwe tijdschrift DeFKa Research SC gaat in April 2020 gewoon door en wellicht dat daarin tekstuele bijdragen van de spreker en forumleden worden opgenomen. Tijdens de presentatie in April zal de discussie over archivering plaatsvinden.

 Uiteraard wensen we Arno van Roosmalen beterschap en hopen op een bijdrage van hem in de toekomst.

15e Sandberglezing 2019

8 november 2019

12.00 uur Inloop en Informatie DeFKa SC Magazine

14.30 uur Sandberglezing 2019 door Arno van Roosmalen over Hedendaagse kunst in historisch perspectief: ‘Joy in People’

15.30 uur  Forumdiscussie: Archivering en Publieke Presentaties

Op vrijdag 8 november zal Arno van Roosmalen bij DeFKa Research de 15e Sandberglezing verzorgen onder de titel Joy in People (naar Jeremy Deller). Een gesproken zoektocht naar de complicerende, lerende en democratiserende rol van kunst. Hulp bij dit zoeken komt van het werk van Otto Neurath, Oostenrijks filosoof en zelfbenoemd ‘engineer of happiness’, die samenwerkte met kunstenaars als Gerd Arntz in het methodisch verbeelden van kennis.

Deelnemers Forumdiscussie: Arno van Roosmalen (Directeur Stroom Den Haag), Fifine Kist (Rheinwardt Academie),  Andrea Stultiens (fotograaf/researcher), Henk Nijkeuter (afdelingshoofd Drents Archief), Gaby Wijers (oprichter en directeur LIMA) en Gert Wijlage (DeFKa RSC).

Na afloop tot 17.00 uur een toast.

 Locatie: Drents Archief, Brink 4, Assen.

Op deze vrijdagmiddag 8 november van 12.00 – 13.30 uur wordt er, vooraf aan de jaarlijkse Sandberglezing, meer informatie gegeven over het nieuwe DeFKa Research SC Magazine – thema: Montage – dat in april 2020 wordt gelanceerd. Dan is er tevens gelegenheid tot, het uitwisselen van vragen en, overleg.

Forumdiscussie

De forumdiscussie concentreert zich op het archiveren van hedendaagse kunst. Voor de helderheid zullen we eerst een aantal basisvragen aan de orde stellen om onze uitgangsposities te verduidelijken: waartoe dient een archief, wie bepaalt wat, waar en hoe bewaard wordt. Welke archieven zijn er, wat zijn verschillen tussen nationale archieven, bedrijfsarchieven, kunstenaarsarchieven, museadepots, collecties? Wat is het verschil tussen conserveren en archiveren?

 Vervolgens willen we wat uitgebreider stilstaan bij de culturele functie en werking van archieven: in hoeverre is een archief een gevolg, bevestiging, begin van een collectief geheugen? Wat is de rol ervan ten opzichte van geschiedschrijving? Hoe verhoudt het zich tot de canon-gedachte, icoon-vermeerdering en identiteitsvorming? En welke rol speelt (het archiveren van) het kleine verhaal, de’ tall’ story hierbij. Wat is de rol van kunstenaars en hun archieven ten opzichte van reguliere documentatie?

Toegang € 5,00, inclusief koffie/thee. Reserveren heeft onze voorkeur.

D2D9147C-1BA9-456E-A27A-F6F02B403320